Trong một động thái được mong đợi, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã chính thức hạ lãi suất lần đầu tiên kể từ đầu năm, với mức cắt giảm 25 điểm cơ bản (0,25%). Quyết định này được công bố vào ngày 17/9, sau hai ngày họp chính sách căng thẳng, đưa mức lãi suất tham chiếu xuống còn 4-4,25% – đúng như kỳ vọng từ các nhà đầu tư.
Chỉ một thành viên duy nhất trong Hội đồng Thống đốc bày tỏ ý kiến trái chiều: ông Stephen Miran. Thay vì mức 0,25%, ông Miran đề xuất cắt giảm mạnh tay hơn, lên đến 50 điểm cơ bản (0,5%). Đây là bước đi đầu tiên của Fed trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ năm nay, sau khi đã hạ lãi suất ba lần liên tiếp vào năm ngoái rồi tạm dừng để theo dõi sát sao.
Lý do cho sự tạm dừng trước đó nằm ở nhu cầu đánh giá kỹ lưỡng hơn về diễn biến lạm phát và thị trường lao động Mỹ, đặc biệt giữa bối cảnh Tổng thống Donald Trump liên tục tung ra các chính sách thuế nhập khẩu mới. Trong thông báo chính thức, Fed nhận định: “Dữ liệu gần đây chỉ ra hoạt động kinh tế đã chững lại trong nửa đầu năm. Số lượng việc làm mới tăng trưởng chậm hơn, tỷ lệ thất nghiệp có phần nhích lên dù vẫn duy trì ở mức thấp. Trong khi đó, lạm phát tiếp tục tăng nhanh và vẫn ở ngưỡng khá cao.”
Về triển vọng tương lai, Fed dự kiến sẽ tiếp tục nới lỏng thêm 50 điểm cơ bản trong phần còn lại của năm nay, kèm theo mức giảm 25 điểm cơ bản vào mỗi năm 2026 và 2027. Với hai cuộc họp nữa sắp tới vào tháng 10 và tháng 12, cơ quan này cũng điều chỉnh dự báo tăng trưởng kinh tế lên 1,6% cho năm nay – cao hơn so với mức 1,4% ước tính hồi tháng 6. Tỷ lệ thất nghiệp cuối năm có thể chạm 4,5%, trong khi chỉ số Chi tiêu Cá nhân (PCE) – công cụ đo lạm phát yêu thích của Fed – dự kiến ở 3% năm nay và giảm xuống 2,6% vào năm sau.
Lãi suất tham chiếu mà Fed điều chỉnh chủ yếu áp dụng cho các khoản vay qua đêm giữa các ngân hàng, không phải mức lãi trực tiếp mà người dân hay doanh nghiệp phải chịu. Tuy nhiên, thay đổi này sẽ lan tỏa đến lãi suất vay mượn và gửi tiết kiệm trên thị trường. Khi lãi suất giảm, chi phí vay vốn trở nên rẻ hơn, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào dự án mới hoặc mở rộng tuyển dụng. Đồng thời, lợi suất tiết kiệm kém hấp dẫn hơn sẽ thúc đẩy người tiêu dùng chi tiêu nhiều hơn thay vì để tiền nằm im.
Phản ứng thị trường ngay lập tức khá sôi động: Ba chỉ số chứng khoán chính của Mỹ ban đầu đều tăng vọt sau thông báo, nhưng nhanh chóng đảo chiều. Đến nay, DJIA nhích lên 0,7%, trong khi S&P 500 giảm 0,3% và Nasdaq Composite mất 0,6%. Trên mặt trận hàng hóa, giá vàng giao ngay thế giới vọt lên mức kỷ lục 3.708 USD/ounce trước khi điều chỉnh nhẹ về 3.684 USD.
Điều đáng chú ý là phiên họp lần này được xem là một trong những sự kiện “lạ lùng” nhất lịch sử Fed, diễn ra giữa lúc Hội đồng Thống đốc đang có sự xáo trộn nhân sự và chịu áp lực chính trị khổng lồ từ ông Trump – người đã nhiều lần can thiệp vào hoạt động của cơ quan này trong vài tháng qua. Chỉ một ngày trước đó, Thượng viện Mỹ đã phê chuẩn ông Stephen Miran – ứng cử viên do ông Trump đề cử – vào vị trí thành viên tạm thời của Hội đồng. Cũng trong ngày ấy, Thống đốc Lisa Cook đã thắng kiện tại Tòa phúc thẩm, khẳng định Tổng thống không có quyền sa thải bà vì cáo buộc gian lận vay thế chấp.
Trước thềm cuộc họp, giới thị trường gần như chắc chắn về mức cắt giảm 0,25%, dựa trên các tín hiệu suy yếu từ thị trường lao động Mỹ. Một số quan chức Fed cũng đánh giá rằng tác động của thuế nhập khẩu đến lạm phát có thể chỉ mang tính tạm thời.
Quyết định hạ lãi suất của Fed đã tạo ra làn sóng lan tỏa mạnh mẽ đến thị trường hàng hóa phái sinh – nơi các hợp đồng tương lai (futures) và quyền chọn (options) trên dầu mỏ hay nông sản được giao dịch sôi nổi. Hãy phân tích đơn giản qua lăng kính dễ hiểu: Khi lãi suất giảm xuống 4-4,25%, chi phí cơ hội để giữ vị thế dài hạn (long position) trong phái sinh hàng hóa trở nên hấp dẫn hơn, vì nhà đầu tư không phải “trả giá” cao cho việc vay vốn để mua hợp đồng.
Tuy nhiên, sự đảo chiều sau đó (về 3.684 USD) cảnh báo rủi ro: Với dự báo tăng trưởng chỉ 1,6% và thất nghiệp 4,5%, thị trường phái sinh có thể đối mặt biến động cao nếu dữ liệu lao động tiếp tục yếu đi, đẩy giá hợp đồng dầu thô (dễ bị ảnh hưởng bởi chi tiêu tiêu dùng giảm) hoặc nông sản (liên quan đến đầu tư doanh nghiệp) đi xuống. Đối với nhà giao dịch, đây là lúc cân nhắc chiến lược hedging. Tóm lại, động thái của Fed mở ra cơ hội lợi nhuận nhanh từ đà tăng ban đầu, nhưng đòi hỏi theo dõi sát hai cuộc họp sắp tới để tránh “bẫy” biến động do áp lực chính trị và lạm phát cao.
